శ్రీరాముడు అనగానే మనకు వెంటనే గుర్తుకు వచ్చేది ఆయన పాదాల చెంత భక్తిగా నిల్చునే ఆంజనేయ స్వామి. కానీ, దేశంలో ఎక్కడా లేని విధంగా గర్భగుడిలో సీతారామలక్ష్మణుల పక్కన హనుమంతుని విగ్రహం లేని ఏకైక రామాలయం ఒకటుందని మీకు తెలుసా? అదే.. ఆంధ్రప్రదేశ్లోని వైఎస్సార్ కడప జిల్లాలో వెలసిన చారిత్రక పుణ్యక్షేత్రం ‘ఒంటిమిట్ట శ్రీ కోదండరామ స్వామి ఆలయం’.
రామాయణ ఘట్టాల్లో విశిష్ట స్థానం ఉన్న ఈ ప్రాచీన పుణ్యక్షేత్రాన్ని ప్రశాంతతకు మారుపేరైన “ఏకశిలా నగరం” అని కూడా ఘనంగా పిలుస్తారు. సీతారామలక్ష్మణుల విగ్రహాలు మూడు వేర్వేరుగా కాకుండా, ఒకే నల్లరాయి (కృష్ణశిల) పై చెక్కబడి ఉండటం ఈ ఆలయ అద్భుతాలలో ఒకటి. అణువణువునా ఉట్టిపడే ఆధ్యాత్మిక పరిమళాలు, అడుగడుగునా కళ్లకు కట్టే శిల్పకళా వైభవం సందర్శకులను ఒక సరికొత్త లోకంలోకి తీసుకెళ్తాయి.
కేవలం పౌరాణికంగానే కాకుండా, తెలుగు సాహిత్యానికి కూడా ఈ క్షేత్రంతో విడదీయరాని బంధం ఉంది. అక్షరాలకు జీవం పోసిన సహజ కవి బమ్మెర పోతన, తాను రచించిన ‘ఆంధ్ర మహాభాగవతం’ మహాకావ్యాన్ని ఈ ఒంటిమిట్ట కోదండరామునికే అంకితం ఇవ్వడం ఈ నేల గొప్పదనానికి సజీవ సాక్ష్యం.శతాబ్దాల చరిత్ర, చోళులు మరియు విజయనగర రాజుల నాటి అద్భుతమైన వాస్తుశిల్పం సొంతమైన ఈ క్షేత్రం ఎన్నో ఆసక్తికరమైన విశేషాలకు నిలయం. మరి, అసలు గర్భగుడిలో హనుమంతుడు ఎందుకు లేడు? 32 స్తంభాల అనంతరాజు మండపం వెనుక ఉన్న శిల్పకళా రహస్యాలు ఏమిటి?
ఇలాంటి మరెన్నో అరుదైన విషయాలతో పాటు, ఒంటిమిట్ట ఆలయ స్థల పురాణం, చరిత్ర, మరియు దర్శన వివరాలను ఈ ఆర్టికల్లో సవివరంగా తెలుసుకుందాం.
ఒంటిమిట్ట స్థల పురాణం మరియు చరిత్ర
ప్రతి పురాతన పుణ్యక్షేత్రం వెనుక ఒక అద్భుతమైన కథ ఉన్నట్లే, ఒంటిమిట్ట శ్రీ కోదండరామ స్వామి ఆలయం వెనుక కూడా ఆసక్తికరమైన పురాణ మరియు చారిత్రక విశేషాలు ఎన్నో దాగి ఉన్నాయి. అటు పౌరాణికంగా, ఇటు చారిత్రకంగా ఈ క్షేత్రం ఎంతో ప్రాధాన్యతను సంతరించుకుంది.
ఒంటిమిట్ట అనే పేరు ఎలా వచ్చింది?
స్థల పురాణం ప్రకారం పూర్వం దండకారణ్యమైన ఈ ప్రాంతంలో ‘ఒంటుడు’, ‘మిట్టుడు’ అనే ఇద్దరు వ్యక్తులు (కొన్ని కథల ప్రకారం వీరు బోయవారు లేదా దొంగలు) ఉండేవారు. ఒకసారి శ్రీరాముడు వారికి కలలో కనిపించి, ఇక్కడ తన విగ్రహాలు ఉన్నాయని, వాటికి ఆలయం నిర్మించమని ఆదేశించాడు. స్వామివారి ఆజ్ఞ మేరకు వారు భక్తిశ్రద్ధలతో ఈ అద్భుతమైన ఆలయాన్ని నిర్మించారు.
ఆలయ నిర్మాణం పూర్తయిన తర్వాత వారిద్దరూ స్వామివారిలో ఐక్యమై శిలలుగా మారిపోయారని స్థానికులు చెబుతారు. భక్తాగ్రేసరులైన ఆ ఇద్దరి పేర్ల మీదుగానే ఈ ప్రాంతానికి ‘ఒంటిమిట్ట’ అనే పేరు స్థిరపడింది.
రామాయణ కాలం నాటి విశేషాలు
- రామతీర్థం: త్రేతాయుగంలో శ్రీరాముడు అరణ్యవాసం చేస్తున్న సమయంలో సీతమ్మ, లక్ష్మణ సమేతుడై ఈ ప్రాంతానికి వచ్చారు. ప్రయాణ బడలికతో దప్పికగొన్న సీతమ్మ దాహార్తిని తీర్చడానికి, శ్రీరాముడు తన బాణాన్ని భూమిలోకి సంధించాడు. అప్పుడు అక్కడి నుంచి పాతాళ గంగ ఉబికి వచ్చిందని, అదే ఇప్పుడు ఆలయ సమీపంలో ఉన్న ‘రామతీర్థం’ అని పురాణాలు చెబుతున్నాయి. ఆ నీటితోనే ఇప్పటికీ స్వామివారికి అభిషేకాలు నిర్వహిస్తారు.
- హనుమంతుడు ఎందుకు లేడంటే?: ఈ ఆలయంలోని గర్భగుడిలో ఎక్కడా ఆంజనేయ స్వామి విగ్రహం కనిపించదు. దీనికి కారణం, శ్రీరాముడు ఈ ప్రాంతానికి వచ్చిన సమయానికి ఇంకా కిష్కింధకు చేరుకోలేదు, ఆంజనేయునితో పరిచయం కూడా కాలేదు. అందుకే గర్భగుడిలో హనుమంతుడు లేని ఏకశిలా రాముడిని మాత్రమే మనం ఇక్కడ దర్శించుకుంటాము.
చారిత్రక నేపథ్యం – రాజుల పాలన
చారిత్రక ఆధారాల ప్రకారం, ఈ ఆలయాన్ని చోళుల కాలంలో నిర్మించినప్పటికీ, 16వ శతాబ్దంలో విజయనగర రాజుల కాలంలో దీనిని మరింత అభివృద్ధి చేశారు.
- విజయనగర రాజుల వాస్తుశిల్ప శైలి ఈ ఆలయంలో అడుగడుగునా స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది.
- ఆలయంలోని గోపురాలు, ముఖ్యంగా 32 స్తంభాలతో నిర్మించిన ‘అనంతరాజు మండపం’ నాటి శిల్పుల నైపుణ్యానికి సజీవ సాక్ష్యం.
- చరిత్ర పుటలను తిరగేస్తే.. ఒకానొక దశలో ముస్లిం రాజుల దాడుల నుంచి ఈ ఆలయాన్ని రక్షించడానికి ‘ఇమామ్ బేగ్’ అనే అధికారి విశేష కృషి చేశారని తెలుస్తోంది. హిందూ-ముస్లిం సామరస్యానికి ప్రతీకగా ఆయనకు సంబంధించిన ఒక శాసనం కూడా ఆలయ ప్రాంగణంలో కనిపిస్తుంది.
సాహిత్య సుగంధం – పోతన మహాభాగవతం
ఈ ఆలయ చరిత్ర కేవలం రాళ్లతోనే కాదు, అక్షరాలతో కూడా రాయబడింది. తెలుగు కవితా వైభవానికి ప్రతీక అయిన సహజ కవి బమ్మెర పోతన, తాను రచించిన ‘ఆంధ్ర మహాభాగవతం’ను ఈ ఒంటిమిట్ట కోదండరామునికే అంకితం చేశారు. అలాగే, పదకవితా పితామహుడు శ్రీ తాళ్లపాక అన్నమాచార్యులు కూడా ఈ స్వామిని దర్శించుకుని ఎన్నో అద్భుతమైన కీర్తనలు ఆలపించినట్లు చరిత్ర చెబుతోంది.
పౌర్ణమి వెన్నెల్లో శ్రీ సీతారాముల కళ్యాణం (ఒంటిమిట్ట ప్రత్యేకత)
ఒంటిమిట్ట క్షేత్రం గురించి రాసేటప్పుడు స్వామివారి కళ్యాణోత్సవం గురించిన వివరణ లేకపోతే ఆ ఆర్టికల్ అసంపూర్ణమే అవుతుంది. శ్రీరామనవమి అనగానే మనందరికీ ముందుగా భద్రాచలంలో పట్టపగలు జరిగే సీతారాముల కళ్యాణం గుర్తుకొస్తుంది. కానీ, ఒంటిమిట్ట శ్రీ కోదండరామ స్వామి ఆలయంలో మాత్రం దేశంలో మరెక్కడా లేని ఒక అద్భుతమైన మరియు ప్రత్యేకమైన ఆచారం ఉంది. ఇక్కడ స్వామివారి కళ్యాణాన్ని రామనవమి రోజున కాకుండా, చైత్ర శుద్ధ పౌర్ణమి రోజున రాత్రి పూట నిండు వెన్నెల్లో అత్యంత వైభవంగా నిర్వహిస్తారు.
రాత్రి పూట కళ్యాణం ఎందుకంటే?
ఇలా రాత్రి పూట కళ్యాణం జరగడం వెనుక ఒక ఆసక్తికరమైన పురాణ గాథ ఉంది. శ్రీరాముడు సూర్య వంశానికి చెందినవాడు కాబట్టి, ఆయనకు పగటి పూట జరిగే కళ్యాణాన్ని చూసే అదృష్టం చంద్రుడికి దక్కలేదట. ఆ లోటును తీర్చమని చంద్రుడు స్వామివారిని వేడుకోగా, ఈ ఒంటిమిట్ట క్షేత్రంలో పౌర్ణమి నాటి రాత్రి తన కళ్యాణం జరుగుతుందని, అప్పుడు చూసి తరించవచ్చని స్వామివారు వరం ఇచ్చారట. ఆ పురాణ గాథకు ప్రతీకగానే ఇక్కడ నేటికీ చైత్ర పౌర్ణమి వెన్నెల్లో కళ్యాణ మహోత్సవం కన్నుల పండువగా జరుగుతుంది. ముత్యాల లాంటి వెన్నెల్లో స్వామివారి కళ్యాణం చూడటం భక్తులకు ఒక మరువలేని ఆధ్యాత్మిక అనుభూతి.
ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్ర పండుగ (State Festival):
రాష్ట్ర విభజన తర్వాత, ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వం ఒంటిమిట్టలో జరిగే శ్రీ సీతారాముల కళ్యాణోత్సవాన్ని అధికారికంగా **’రాష్ట్ర పండుగ’**గా ప్రకటించింది. ఏటా ఈ బ్రహ్మోత్సవాల సమయంలో జరిగే కళ్యాణానికి రాష్ట్ర ప్రభుత్వం తరఫున ముఖ్యమంత్రి లేదా ప్రభుత్వ ప్రతినిధులు స్వయంగా హాజరై, స్వామివారికి పట్టు వస్త్రాలు మరియు ముత్యాల తలంబ్రాలు సమర్పించడం ఆనవాయితీగా వస్తోంది.
విశాలమైన కళ్యాణ వేదిక:
ఈ కళ్యాణోత్సవాన్ని కనులారా వీక్షించేందుకు రాష్ట్రం నలుమూలల నుంచి లక్షలాది మంది భక్తులు తరలివస్తారు. భక్తుల రద్దీని దృష్టిలో ఉంచుకుని, ఆలయ సమీపంలో సుమారు 90 ఎకరాల సువిశాలమైన విస్తీర్ణంలో అధునాతనమైన ‘కళ్యాణ వేదిక’ను ఏర్పాటు చేశారు. విద్యుద్దీపాల కాంతులు, చల్లని వెన్నెల, వేద మంత్రోచ్ఛారణల మధ్య సీతారాముల కళ్యాణాన్ని వీక్షించడం ప్రతి ఒక్కరూ జీవితంలో ఒక్కసారైనా చూడాల్సిన ఘట్టం.
ఒంటిమిట్ట యాత్రికులకు మార్గదర్శి: దర్శన సమయాలు & ఎలా చేరుకోవాలి?
ఒంటిమిట్ట శ్రీ కోదండరామ స్వామి ఆలయం ప్రశాంతమైన వాతావరణంలో, భక్తులకు కనువిందు చేసేలా ఉంటుంది. ఈ పుణ్యక్షేత్రాన్ని దర్శించుకునే పర్యాటకుల సౌలభ్యం కోసం దర్శన వేళలు మరియు ప్రయాణ మార్గాల వివరాలు ఇక్కడ అందిస్తున్నాము.
ఒంటిమిట్ట దర్శన సమయాలు (Temple Timings)
భక్తుల దర్శనార్థం ఆలయాన్ని ఉదయం నుంచి రాత్రి వరకు తెరచి ఉంచుతారు.
- ఉదయం: 6:00 AM నుండి మధ్యాహ్నం 1:00 PM వరకు
- మధ్యాహ్నం విరామం: 1:00 PM నుండి 4:00 PM వరకు (ఆలయం మూసివేయబడుతుంది)
- సాయంత్రం: 4:00 PM నుండి రాత్రి 8:00 PM వరకు
(గమనిక: పండుగ రోజులు, శ్రీరామనవమి బ్రహ్మోత్సవాలు, మరియు ప్రత్యేక పర్వదినాలలో దర్శన సమయాలలో మార్పులు ఉండవచ్చు. పౌర్ణమి రోజున స్వామివారి దర్శనానికి భక్తులు విశేషంగా తరలివస్తారు.)
ఒంటిమిట్ట ఆలయం ఆర్జిత సేవలు
స్వామివారికి నిత్యం వివిధ సేవలు జరుగుతాయి. భక్తులు టికెట్ తీసుకుని గోదాదేవి కళ్యాణం, అభిషేకం, అర్చన వంటి సేవలలో పాల్గొనవచ్చు. శ్రీరామనవమి సందర్భంగా ఏటా జరిగే సీతారాముల కళ్యాణం (రాత్రి పూట వెన్నెల్లో జరగడం ఇక్కడి ప్రత్యేకత) చూడటానికి రెండు కన్నులూ చాలవు.
ఒంటిమిట్టకు ఎలా చేరుకోవాలి? (How to Reach Vontimitta)
ఒంటిమిట్ట పుణ్యక్షేత్రం ఆంధ్రప్రదేశ్లోని వైఎస్సార్ కడప జిల్లా కేంద్రానికి సమీపంలోనే ఉండటం వల్ల రోడ్డు, రైలు మార్గాల ద్వారా చాలా సులభంగా చేరుకోవచ్చు.
1. రోడ్డు మార్గం ద్వారా (By Road):
- కడప నుండి: ఒంటిమిట్ట, కడప నగరం నుండి సుమారు 25-30 కిలోమీటర్ల దూరంలో రాజంపేట మార్గంలో (తిరుపతి హైవే) ఉంది. కడప బస్టాండ్ నుండి రాజంపేట, తిరుపతి వైపు వెళ్లే ప్రతి ఏపీఎస్ఆర్టీసీ (APSRTC) బస్సు ఒంటిమిట్ట మీదుగానే వెళుతుంది. కడప నుండి సుమారు 45 నిమిషాల ప్రయాణం.
- తిరుపతి నుండి: తిరుపతి నుండి ఒంటిమిట్ట సుమారు 110 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉంటుంది. తిరుపతి నుండి కడప వెళ్లే బస్సుల ద్వారా సులభంగా ఇక్కడికి చేరుకోవచ్చు.
2. రైలు మార్గం ద్వారా (By Train):
- ఒంటిమిట్ట రైల్వే స్టేషన్ (VNM): ఒంటిమిట్టలో చిన్న రైల్వే స్టేషన్ ఉంది. తిరుపతి – కడప మార్గంలో నడిచే కొన్ని ప్యాసింజర్ మరియు ఎక్స్ప్రెస్ రైళ్లు ఇక్కడ ఆగుతాయి.
- కడప రైల్వే స్టేషన్ (HX): ఒంటిమిట్టకు సమీపంలో ఉన్న పెద్ద రైల్వే స్టేషన్ కడప జంక్షన్ (సుమారు 28 కి.మీ). ఇది దేశంలోని ప్రధాన నగరాలకు (హైదరాబాద్, చెన్నై, బెంగళూరు, విజయవాడ) బాగా కనెక్ట్ అయి ఉంది. కడపలో దిగి అక్కడినుంచి బస్సు లేదా క్యాబ్ ద్వారా ఒంటిమిట్ట చేరుకోవచ్చు.
3. విమాన మార్గం ద్వారా (By Air):
- సమీప విమానాశ్రయం కడప ఎయిర్పోర్ట్ (సుమారు 35 కి.మీ). అక్కడినుండి క్యాబ్ ద్వారా ఆలయానికి చేరుకోవచ్చు.
- తిరుపతి విమానాశ్రయం (సుమారు 115 కి.మీ) ప్రత్యామ్నాయంగా ఉపయోగపడుతుంది.
మీ బ్లాగ్ పోస్ట్ కోసం చక్కటి ముగింపు (Conclusion) మరియు పాఠకులను ఎంగేజ్ చేసేలా ఒక కాల్ టు యాక్షన్ (Call to Action – CTA) ఇక్కడ ఉంది.
చివరిగా…
చారిత్రక కట్టడాలు, భక్తి పారవశ్యం, మరియు ప్రకృతి రమణీయత కలగలిసిన అరుదైన పుణ్యక్షేత్రం ఒంటిమిట్ట శ్రీ కోదండరామ స్వామి ఆలయం. హనుమంతుడు లేని సీతారామలక్ష్మణుల ఏకశిలా దర్శనం మొదలుకుని, పోతన మహాభాగవత పద్యాల పరిమళాల వరకు ఈ ‘ఏకశిలా నగరం’ అణువణువునా ఒక అనిర్వచనీయమైన అనుభూతిని పంచుతుంది. శతాబ్దాల చరిత్రను తనలో దాచుకున్న ఆ 32 స్తంభాల అనంతరాజు మండపం, పౌర్ణమి వెన్నెల్లో జరిగే స్వామివారి కళ్యాణోత్సవం భక్తుల మనసులో చిరస్థాయిగా నిలిచిపోతాయి. మీరు కడప లేదా తిరుపతి వైపు ప్రయాణిస్తున్నట్లయితే, మానసిక ప్రశాంతతను పంచే ఈ చారిత్రక ఆలయాన్ని తప్పక దర్శించండి.
మీ అనుభవాన్ని పంచుకోండి! మీరు ఎప్పుడైనా ఈ ఒంటిమిట్ట క్షేత్రాన్ని దర్శించారా? వెన్నెల్లో జరిగే స్వామివారి కళ్యాణాన్ని చూసే అదృష్టం మీకు కలిగిందా? మీ అమూల్యమైన అనుభవాలను లేదా మీ సందేహాలను కింద కామెంట్స్ లో మాతో పంచుకోండి!
(మీ బంధుమిత్రులతో కూడా ఈ సమాచారాన్ని పంచుకోవడానికి కింద ఉన్న సోషల్ షేర్ బటన్స్ ఉపయోగించండి.)
ఇది కూడా చదవండి
వేంకటేశ్వర స్వామి కూర్చుని దర్శనం ఇచ్చే ఏకైక క్షేత్రం – తొండమనాడు
భక్తుడి కోసం స్వయంభుగా వెలసిన వేంకటేశ్వర స్వామి క్షేత్రం – ద్వారకా తిరుమల
Pingback: Tripuranthakam Temple: చరిత్ర, స్థల పురాణం మరియు దర్శన వివరాలు - Kshetra Darshini