ద్వారకా తిరుమల ఆలయం (Dwaraka Tirumala): విశిష్టత, చరిత్ర, దర్శన సమయాలు, వసతి

“భక్తి భావంతో పులకించే మనసులకు, ఆపద మొక్కుల వాడి అభయ హస్తం కోసం ఎదురుచూసే భక్తులకు ద్వారకా తిరుమల ఒక దివ్యధామం. ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రంలోని ఏలూరు జిల్లాలో కొలువై ఉన్న ఈ పవిత్ర క్షేత్రాన్ని భక్తులు ఎంతో ఇష్టంగా ‘చిన్న తిరుపతి’ అని పిలుచుకుంటారు. కలియుగ దైవం శ్రీ వేంకటేశ్వర స్వామి స్వయంభువుగా వెలసిన ఈ క్షేత్ర మహత్యం, ఇక్కడి విశేషాలు మరియు ఆలయ చరిత్ర గురించి ఈ రోజు మనం ఇక్కడ వివరంగా తెలుసుకుందాం.” ఓం నమో వేంకటేశాయ.

ద్వారకా తిరుమల పుణ్యక్షేత్రం ఆంధ్రప్రదేశ్‌లోని అత్యంత పవిత్రమైన మరియు సందర్శించదగ్గ ఆలయాలలో ఒకటి. ఈ క్షేత్రానికి ఉన్న విశిష్టతలను పాయింట్ల వారీగా ఇక్కడ చూడవచ్చు:

1. రెండు మూల విగ్రహాలు కలిగిన ఏకైక క్షేత్రం

ఈ ఆలయం యొక్క అతిపెద్ద విశిష్టత ఏమిటంటే, ఇక్కడ ఒకే గర్భాలయంలో శ్రీ వేంకటేశ్వర స్వామి వారి రెండు విగ్రహాలు కొలువై ఉండటం.

• స్వయంభువు విగ్రహం: ద్వారక ముని తపస్సుకు మెచ్చి స్వామి వారు స్వయంభువుగా వెలిశారు. అయితే ఈ విగ్రహం కేవలం నడుము పైభాగం వరకు మాత్రమే కనిపిస్తుంది.
• ప్రతిష్ఠిత విగ్రహం: స్వామి వారి పాదాలను కూడా దర్శించుకోవాలనే భక్తుల కోరిక మేరకు, రామానుజాచార్యుల వారు స్వయంభువు విగ్రహం వెనుక వైపున పూర్తి పరిమాణంలో ఉన్న మరో విగ్రహాన్ని ప్రతిష్ఠించారు.

2. ‘ద్వారక తిరుమల’ అనే పేరు ఎలా వచ్చింది? 

శ్రీ మహావిష్ణువును ఈ ప్రదేశంలో ప్రతిష్ఠించాలని ద్వారక అనే మహర్షి ఇక్కడ కఠోర తపస్సు చేశారు. ఆయన పేరు మీదుగానే ఈ ప్రాంతానికి ‘ద్వారకా తిరుమల’ అనే పేరు వచ్చింది. స్వామి వారు ఒక ‘వల్మీకం’ (పుట్ట) నుండి బయటపడ్డారని పురాణాలు చెబుతున్నాయి.

3. చిన్న తిరుపతిగా ప్రసిద్ధి

తిరుమల శ్రీవారిని దర్శించుకోలేకపోయినా లేదా అక్కడ మొక్కులు తీర్చుకోలేని భక్తులు ద్వారకా తిరుమలలో మొక్కులు తీర్చుకుంటే, అవి నేరుగా తిరుమల శ్రీవారికే అందుతాయని భక్తుల నమ్మకం. అందుకే దీనిని ‘చిన్న తిరుపతి’ అని పిలుస్తారు.

4. ద్వారకా తిరుమల క్షేత్రం ప్రత్యేక సంప్రదాయాలు 

తిరుమలలో జరిగే ప్రతి సేవా కార్యక్రమం (సుప్రభాత సేవ, నిత్య కళ్యాణం, ఊంజల్ సేవ) ఇక్కడ కూడా అదే ఆగమ శాస్త్రం ప్రకారం జరుగుతాయి. తిరుమల తరహాలోనే ఇక్కడ భక్తులు తలనీలాలు సమర్పించి తమ మొక్కులను తీర్చుకుంటారు.

ద్వారకా తిరుమల క్షేత్ర చరిత్ర 

పురాణాల ప్రకారం, “ద్వారక” అనే మహా ముని ఇక్కడ ఒక వాల్మీకం (చీమల పుట్ట)లో కఠోర తపస్సు చేశారు. ఆయన భక్తికి మెచ్చిన శ్రీవేంకటేశ్వర స్వామి వారు ఇక్కడ స్వయంభువుగా వెలిశారు. ఆ మహర్షి పేరు మీదుగానే ఈ పుణ్యక్షేత్రానికి ‘ద్వారకా తిరుమల’ అనే పేరు స్థిరపడింది. ఇక్కడి స్వయంభూ విగ్రహం కేవలం నాభి (నడుము) పైభాగం వరకు మాత్రమే కనిపిస్తుంది. పాద పద్మాలు పుట్టలోనే ఉన్నాయని పురాణాలు చెబుతున్నాయి. స్వామి వారి సంపూర్ణ రూపాన్ని దర్శించుకోవాలని భక్తులు కోరడంతో, 11వ శతాబ్దంలో వైష్ణవాచార్యులైన శ్రీ రామానుజాచార్యులు స్వయంభూ విగ్రహం వెనుక వైపున పూర్తి పరిమాణంలో ఉన్న విగ్రహాన్ని ప్రతిష్ఠించారు. అందుకే ఇక్కడ ఒకే పీఠంపై రెండు విగ్రహాలు కనిపిస్తాయి. గర్భగుడికి అభిముఖంగా ద్వారక మహర్షి, అన్నమాచార్యుల విగ్రహాలు ఉంటాయి. ద్వారం పైభాగంలో సప్తర్షుల విగ్రహాలు కొలువై ఉన్నాయి.

అజ మహారాజు మరియు ఇందుమతి స్వయంవరం

శ్రీరాముడి తాతగారైన అజ మహారాజు, ఇందుమతి స్వయంవరానికి వెళ్తూ ఈ ఆలయం మీదుగానే వెళ్లారు. అయితే, తొందరలో స్వామివారిని దర్శించుకోకుండానే ముందుకు సాగారు. ఫలితంగా, స్వయంవరంలో గెలిచినప్పటికీ ఇతర రాజులతో యుద్ధం చేయాల్సి వచ్చింది. తన పొరపాటును గ్రహించిన అజ మహారాజు, వెంటనే శ్రీనివాసుడిని వేడుకోగా, స్వామి కరుణతో ఆ యుద్ధం వెంటనే ఆగిపోయింది.

అభిషేకం లేని ఆలయం – ద్వారకా తిరుమల 

సాధారణంగా ఏ దేవాలయాల్లోనైనా మూలవిరాట్టుకు అభిషేకం జరుగుతుంది. కానీ ఇక్కడ స్వామివారికి అభిషేకం చేయకపోవడం ఒక విశేషం. ఎందుకంటే, పురాణాల ప్రకారం, స్వామివారు ఒక చీమల పుట్టలో నుండి వెలిశారు. ఇప్పటికీ  కింద భాగంలో ఎర్రచీమలు కొలువై ఉంటాయని నమ్ముతారు. అభిషేకం చేసినప్పుడు ఒక్క నీటి బొట్టు పడినా, ఆ చీమలకు హాని కలుగుతుందని భావించి ఇక్కడ అభిషేకానికి బదులు ఇతర సేవలు నిర్వహిస్తారు. అంతే కాకుండా ఇప్పటికీ ద్వారకా మహర్షి పుట్టలో నుండే వేంకటేశ్వర స్వామి వారి పాద పూజ చేస్తుంటారని ప్రతీతి. 

ద్వారకా తిరుమల ఆలయ సమయాలు (Dwaraka Tirumala Temple Timings) 

ద్వారకా తిరుమల (చిన్న తిరుపతి) దేవస్థానంలో స్వామివారి దర్శనం మరియు వివిధ సేవల సమయాలు భక్తుల సౌకర్యార్థం ప్రతిరోజూ క్రమబద్ధంగా నిర్వహించబడతాయి. మీ బ్లాగ్ కోసం ఈ వివరాలు ఇక్కడ ఉన్నాయి:

సాధారణంగా ఆలయం ఉదయం 4:00 గంటలకు తెరుచుకుంటుంది మరియు రాత్రి 9:00 గంటలకు ఏకాంత సేవతో ముగుస్తుంది.

1. ఉదయకాలపు సేవలు మరియు దర్శనం

• సుప్రభాత సేవ: ఉదయం 4:00 నుండి 4:30 వరకు.
• సహస్రనామార్చన(Sahasranamarchana): ఉదయం 4:30 నుండి 5:00 వరకు.
• సర్వ దర్శనం (అందరికీ): ఉదయం 6:00 నుండి మధ్యాహ్నం 1:00 వరకు.(శని మరియు ఆదివారాల్లో దర్శనం ఉదయం 5:00 గంటల నుండి ప్రారంభం అవుతుంది)
• అష్టోత్తర శతనామార్చన: ఉదయం 9:00 నుండి మధ్యాహ్నం 12:00 వరకు.

2. మధ్యాహ్న సమయాలు

• నైవేద్యం & విరామం: మధ్యాహ్నం 1:00 నుండి 1:30 వరకు (ఈ సమయంలో దర్శనాలు నిలిపివేయబడతాయి).
• మధ్యాహ్న దర్శనం: మధ్యాహ్నం 1:30 నుండి సాయంత్రం 5:00 వరకు.

3. సాయంకాలపు సేవలు

• విరామం (శుద్ధి & నైవేద్యం): సాయంత్రం 5:00 నుండి 5:30 వరకు.
• సాయంత్రం దర్శనం: సాయంత్రం 5:30 నుండి రాత్రి 8:30 వరకు.
• ఏకాంత సేవ: రాత్రి 9:00 గంటలకు (ఆలయం మూసివేత).

నిత్య కళ్యాణం మరియు ప్రత్యేక సేవలు

ద్వారకా తిరుమలలో అత్యంత విశిష్టమైనది నిత్య కళ్యాణం.

• సమయం: ప్రతిరోజూ ఉదయం 9:30 గంటలకు ప్రారంభమవుతుంది.
• టికెట్: భక్తులు కళ్యాణం టికెట్ తీసుకుని స్వామివారి కళ్యాణోత్సవంలో పాల్గొనవచ్చు.

భక్తులకు ముఖ్య గమనిక

1. వారాంతాల్లో (శని, ఆదివారాలు): భక్తుల రద్దీ ఎక్కువగా ఉంటుంది, కాబట్టి దర్శనానికి కనీసం 3 నుండి 4 గంటల సమయం పట్టవచ్చు.
2. పండుగ రోజులు: బ్రహ్మోత్సవాలు, వైకుంఠ ఏకాదశి మరియు ధనుర్మాసం సమయంలో దర్శన సమయాల్లో మార్పులు ఉండవచ్చు.
3. ఉచిత ప్రసాదం: ఆలయ అన్నదాన సత్రంలో ప్రతిరోజూ మధ్యాహ్నం భక్తులకు ఉచిత అన్నప్రసాదం అందించబడుతుంది.

వివిధ నగరాల నుండి ద్వారకాతిరుమలకు గల దూరం, ఆలయానికి ఎలా చేరుకోవాలి? 

హైదరాబాద్, విజయవాడ మరియు విశాఖపట్నం నుండి ద్వారకా తిరుమల (చిన్న తిరుపతి)కు ఉన్న సుమారు దూరాలు మరియు ప్రయాణ సమయాల వివరాలు ఇక్కడ ఉన్నాయి:

నగరం నుండి	దూరం (సుమారుగా)	ప్రయాణ సమయం (రోడ్డు మార్గం)	ప్రధాన మార్గం (Route)	ఎలా వెళ్ళాలి?
విజయవాడ (Vijayawada)	95 – 100 కి.మీ	2 నుండి 2.5 గంటలు	NH16 (ఏలూరు మీదుగా)	ప్రతీ శనివారం, ఆదివారం ప్రత్యేక బస్సులు ఉన్నాయి.
విశాఖపట్నం (Visakhapatnam)	250 – 260 కి.మీ	5 నుండి 6 గంటలు	NH16 (రాజమండ్రి మీదుగా)	తాడేపల్లిగూడెం లేదా ఏలూరు వరకు రైలులో వచ్చి అక్కడి నుండి బస్సులో వెళ్ళవచ్చు.
హైదరాబాద్ (Hyderabad)	370 – 380 కి.మీ	7 నుండి 8 గంటలు	NH65 (విజయవాడ, ఏలూరు మీదుగా)	ఏలూరు వరకు రైలులో వచ్చి, అక్కడి నుండి బస్సులో వెళ్ళవచ్చు.

ప్రయాణ సమాచారం (Travel Guide):

• విజయవాడ నుండి ద్వారకా తిరుమల : మీరు ఏలూరు దాటిన తర్వాత భీమడోలు వద్ద కుడి వైపుకు తిరిగి ద్వారకా తిరుమలకు చేరుకోవచ్చు. ప్రతి 15-30 నిమిషాలకు ఏలూరు మరియు విజయవాడ నుండి బస్సులు అందుబాటులో ఉంటాయి.
• విశాఖపట్నం నుండి ద్వారకా తిరుమల : రాజమండ్రి దాటిన తర్వాత భీమడోలు జంక్షన్ వద్ద ఎడమ వైపుకు తిరిగి ఆలయానికి చేరుకోవచ్చు.
• హైదరాబాద్ నుండి ద్వారకా తిరుమల : విజయవాడ మీదుగా వచ్చే బస్సులు లేదా ప్రైవేట్ వాహనాల్లో ప్రయాణించవచ్చు. రైలులో రావాలనుకుంటే ఏలూరు (Eluru) లేదా భీమడోలు (Bhimadolu) రైల్వే స్టేషన్లలో దిగి అక్కడి నుండి ఆటోలు లేదా బస్సుల్లో వెళ్లవచ్చు. భీమడోలు రైల్వే స్టేషన్లో ఎక్కువ రైళ్లు ఆగని కారణంగా దూరప్రాంతాల నుండి వచ్చేవారు ఏలూరులో దిగడం మంచిది. 

ద్వారకా తిరుమల ఆలయ గదుల బుకింగ్ (Dwaraka Tirumala Rooms Booking/Accommodation) 

ద్వారకా తిరుమలలో గదులను ఆన్లైన్ లేదా ఆఫ్ లైన్ విధానంలో బుక్ చేసుకోవచ్చు. ద్వారకా తిరుమలలో భక్తుల వసతి కోసం దేవస్థానం వారు అనేక వసతి గృహాలను (Guest Houses) నిర్వహిస్తున్నారు. ద్వారకా తిరుమల ఆలయ గదుల బుకింగ్ కోసం CRO లో సంప్రదించవచ్చు. మీకు సులభంగా గదులు లభ్యమవుతాయి. లేదా 30 రోజుల ముందు నుండే ఆన్ లైన్ లో బుక్ చేసుకోవచ్చు. 

ద్వారకా తిరుమల ఆలయ గదుల బుకింగ్  డైరెక్ట్ లింక్ – ఇక్కడ క్లిక్ చేయండి

ద్వారకా తిరుమల దగ్గరలోని ఇతర ఆలయాలు 

ద్వారకా తిరుమల క్షేత్రం నుండి అతి దగ్గరలో ఉన్న ఆలయాల వివరాలు ఇక్కడ తెలుసుకుందాం. 

క్షేత్రం	ప్రదేశం	దూరం
శ్రీ సీతారామ చంద్రస్వామి ఆలయం (చిన్న భద్రాచలం)	ఈస్ట్ యడవల్లి	8 కిమీ.
శ్రీ మద్ది ఆంజనేయ స్వామి వారి ఆలయం	గురవాయి గూడెం/ జంగారెడ్డి గూడెం	20 కిమీ.
శ్రీ పారిజాత గిరి వేంకటేశ్వర స్వామివారి ఆలయం	జంగారెడ్డి గూడెం	28 కిమీ.
శ్రీ కనకవల్లి సమేత నరసింహ స్వామివారి ఆలయం	IS జగన్నాథ పురం	52 కిమీ.

ఈ పుణ్యక్షేత్రాల గురించి కూడా తెలుసుకోండి

బలివే రామలింగేశ్వర స్వామి – శ్రీరాముడు ప్రతిష్టించిన శివలింగం బలివే – భలే రామలింగేశ్వర స్వామి క్షేత్రం

తొండమానుడు – కలియుగ దైవం వేంకటేశ్వర స్వామి కూర్చుని దర్శనమిచ్చే ఏకైక క్షేత్రం – పూర్తి సమాచారం!

అలంపూర్ జోగులాంబ – అష్టాదశ శక్తి పీఠాలలో 5వ దివ్యధామం: అలంపూర్ జోగులాంబ క్షేత్ర వైభవం